İnme, dünyada ölümlerin ikinci, kalıcı sakatlıkların ise ilk sırada gelen nedeni. Ancak çoğu kişinin bilmediği bir gerçek var: İlk saatlerde hastaneye ulaşan hastalarda tıkanan damar açılabiliyor ve hasta günlük yaşamına dönebiliyor. Bunun için inme belirtilerini tanımak şart.

İnme nedir?

İnme (halk arasında felç), beynin bir bölümüne giden kan akımının aniden kesilmesi ya da beyin içine kanama olması sonucu o bölgedeki hücrelerin hasar görmesidir. İki ana türü vardır:

• Tıkayıcı (iskemik) inme: Beyin damarlarından biri pıhtıyla tıkanır. İnmelerin yaklaşık yüzde 85'i bu türdendir.
• Kanayıcı (hemorajik) inme: Beyin damarı yırtılır ve kanama olur. Başlıca nedeni yüksek tansiyondur.

İnme belirtileri nelerdir?

Belirtilerin en ayırt edici özelliği aniden başlamasıdır:

• Yüzün bir yarısında kayma, ağız kenarında sarkma
• Vücudun bir yarısında, kol ve bacakta güçsüzlük ya da uyuşma
• Konuşamama, peltek konuşma ya da söyleneni anlayamama
• Bir ya da iki gözde ani görme kaybı, çift görme
• Ani denge kaybı, baş dönmesi, yürüyememe
• Nedeni bilinmeyen, ani ve çok şiddetli baş ağrısı
• Bilinç bulanıklığı

İnmeyi tanımanın hızlı yolu

Şüphelendiğiniz kişiden şu üç şeyi isteyin:

1. Gülümsemesini: Yüzün bir yanı sarkıyor mu?
2. İki kolunu öne doğru kaldırmasını: Kollardan biri aşağı düşüyor mu?
3. Basit bir cümleyi tekrarlamasını: Konuşması bozuk mu, kelimeleri karıştırıyor mu?

Bu üç bulgudan biri bile varsa zaman kaybetmeden 112'yi arayın ve belirtilerin başladığı saati not edin.

Neden her dakika önemli?

İnmede her dakika yaklaşık iki milyon beyin hücresi ölür. Tıkayıcı inmede pıhtıyı eriten ilaç, belirtilerin başlamasından sonraki ilk 4,5 saat içinde verilebilir. Büyük damar tıkanıklıklarında pıhtı, kasıktan girilerek özel bir yöntemle çıkarılabilir; bu işlem için süre uygun hastalarda daha uzundur. Bu tedaviler yalnızca inme merkezi bulunan hastanelerde uygulanır; hastayı doğru hastaneye en hızlı ambulans ulaştırır.

Ateş Nasıl Düşürülür? Yetişkinlerde ve Çocuklarda Ateş Düşürmenin Doğru Yolları

İnme şüphesinde ne yapılmalı, ne yapılmamalı?

Yapın:
• Hemen 112'yi arayın.
• Hastayı yan yatırın, başını hafifçe yükseltin.
• Dar giysilerini gevşetin, yanından ayrılmayın.

Yapmayın:
• "Biraz dinlensin geçer" diye beklemeyin.
• Yiyecek, içecek ya da ilaç vermeyin; yutma bozulmuş olabilir.
• Aspirin vermeyin; inme kanamaya bağlıysa durumu ağırlaştırır.
• Parmağını iğneyle kanatmak gibi yöntemlere başvurmayın; hiçbir yararı yoktur, zaman kaybettirir.

Geçici inme: Uyarıyı kaçırmayın

İnme belirtileri bazen dakikalar ya da bir saat içinde kendiliğinden düzelir. "Geçici iskemik atak" denilen bu durum, yakında gelebilecek büyük bir inmenin habercisidir. Belirtiler geçmiş olsa bile aynı gün hastaneye başvurulmalıdır.

Kimler risk altında?

• Yüksek tansiyon (en önemli risk etkeni)
• Atriyal fibrilasyon gibi kalp ritim bozuklukları
• Diyabet, yüksek kolesterol
• Sigara ve alkol kullanımı
• Fazla kilo, hareketsizlik
• İleri yaş, ailede inme öyküsü

İnmelerin büyük bölümü önlenebilir. Tansiyonu kontrol altında tutmak, sigarayı bırakmak, düzenli hareket etmek ve ritim bozukluğu varsa hekimin önerdiği kan sulandırıcıyı aksatmamak riski belirgin biçimde azaltır.

İlgili konular için yüksek tansiyon nasıl düşer, kalp krizi belirtileri ve baş dönmesi neden olur haberlerimize bakabilirsiniz.

İlgili Haberler
Yüksek Tansiyon Nasıl Düşer? Tansiyonu Düşüren Yöntemler ve Acil Durumda Yapılacaklar
Kalp Krizi Belirtileri Nelerdir? Krizi Önceden Haber Veren İşaretler ve İlk Yapılacaklar
Baş Dönmesi Neden Olur? Vertigo Belirtileri ve Baş Dönmesine İyi Gelen Yöntemler

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.

Görsel: Unsplash