Karın ağrısı çoğu zaman masum bir gaz sancısından ibarettir. Ancak bazı ağrılar saatler içinde ameliyat gerektiren bir tabloya dönüşür; bunların başında apandisit gelir. Her yaşta görülebilen, en sık 10-30 yaş arasını etkileyen apandisitin belirtilerini tanımak hayati önem taşıyor.
Apandisit nedir?
Apendiks, kalın bağırsağın başlangıcında, karnın sağ alt bölümünde yer alan parmak biçiminde küçük bir uzantıdır. Bu uzantının iltihaplanmasına apandisit denir. Genellikle apendiksin ağzının sertleşmiş dışkı, büyümüş lenf dokusu ya da daha nadiren yabancı cisimle tıkanması sonucu gelişir. Tıkanan apendiks şişer, içinde bakteriler çoğalır; tedavi edilmezse delinebilir.
Apandisit belirtileri nelerdir?
• Yer değiştiren karın ağrısı: Ağrı çoğunlukla göbek çevresinde ya da mide bölgesinde, belirsiz biçimde başlar. Birkaç saat içinde karnın sağ alt bölümüne iner ve orada yoğunlaşır.
• Hareketle artan ağrı: Yürümek, öksürmek, hapşırmak, araç içinde sarsılmak ağrıyı artırır. Hasta kıpırdamadan yatmak ister.
• İştahsızlık: Hemen her hastada bulunur.
• Bulantı ve kusma: Genellikle ağrıdan sonra başlar.
• Hafif ateş: 37,5-38,5 derece arasındadır; yüksek ateş delinmeyi düşündürür.
• Kabızlık ya da ishal, gaz çıkaramama
• Karında şişkinlik
Apandisit ağrısı nerede olur?
Tipik yeri, göbek ile sağ kalça kemiğinin çıkıntısı arasındaki hattın dış üçte birlik bölümüdür. Bu noktaya bastırıldığında ağrı olur; el aniden çekildiğinde ağrı daha da artar. Ancak apendiksin konumu kişiden kişiye değiştiği için ağrı her zaman klasik yerde hissedilmeyebilir.
Kimlerde belirtiler farklı olabilir?
• Küçük çocuklar: Ağrıyı tarif edemezler; huzursuzluk, kusma, karın şişliği ve yürümek istememe dikkat çeker.
• Gebeler: Büyüyen rahim apendiksi yukarı ittiği için ağrı karnın daha üst bölümünde olabilir.
• Yaşlılar: Ağrı ve ateş hafif olabilir; tanı gecikebilir.
Apandisit nasıl anlaşılır?
Tanıda en önemli adım, deneyimli bir hekimin karın muayenesidir. Kan tahlilinde iltihap göstergelerine bakılır; idrar tahliliyle idrar yolu hastalıkları dışlanır. Ultrason ve gerekirse bilgisayarlı tomografi tanıyı destekler. Kadınlarda yumurtalık kisti ve dış gebelik gibi durumlar da benzer ağrı yapabildiği için ayrıca değerlendirilir.
Apandisit şüphesinde ne yapılmamalı?
• Ağrı kesici almayın; belirtileri maskeleyerek tanıyı geciktirebilir.
• Karna sıcak su torbası koymayın; iltihabı artırabilir.
• Müshil ya da lavman kullanmayın; delinme riskini artırır.
• Yemek yemeyin, su içmeyin; ameliyat gerekebilir.
• "Geçer" diye beklemeyin.
Apandisit patlarsa ne olur?
İltihaplı apendiks genellikle belirtilerin başlamasından 48-72 saat sonra delinebilir. Bu durumda iltihap karın boşluğuna yayılır; karın zarı iltihabı (peritonit) ya da apse gelişir. Ağrı bir an hafifler gibi olur, ardından tüm karna yayılır; ateş yükselir. Hayati tehlike yaratan bu tablo daha büyük bir ameliyat ve uzun süreli tedavi gerektirir.
Apandisit nasıl tedavi edilir?
Standart tedavi, apendiksin ameliyatla alınmasıdır. Ameliyat günümüzde çoğunlukla kapalı (laparoskopik) yöntemle, birkaç küçük delikten yapılır. Hastalar genellikle bir-iki gün içinde taburcu olur. Seçilmiş bazı erken olgularda yalnızca antibiyotik tedavisi denenebilir; karar cerraha aittir. Apendiks alındıktan sonra sindirimde ya da bağışıklıkta bilinen bir sorun yaşanmaz.
Karnın sağ alt bölümüne yerleşen, hareketle artan ve birkaç saattir süren bir ağrınız varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurun.
Benzer şikâyetler için mide bulantısı nasıl geçer, böbrek taşı nasıl düşer ve safra kesesi taşı belirtileri haberlerimize bakabilirsiniz.
İlgili Haberler
Mide Bulantısı Nasıl Geçer? Bulantıya İyi Gelen Yöntemler ve Olası Nedenleri
Böbrek Taşı Nasıl Düşer? Belirtileri, Taş Düşürme Yöntemleri ve Tedavi Seçenekleri
Safra Kesesi Taşı Belirtileri Nelerdir? Safra Taşı Nasıl Geçer, Ameliyat Şart mı?
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Görsel: Unsplash
